Orteza na stopę pomaga wtedy, gdy sama stopa nie utrzymuje prawidłowego ustawienia - po urazie, po zabiegu albo przy niedowładzie, który uniemożliwia uniesienie przodostopia. W tej kategorii znajdziesz zarówno ortezy na opadającą stopę, jak i ortezy na śródstopie odciążające bolesną okolicę oraz korektory ustawienia palców.

Ofertę tworzą wyroby marek TYNOR, Orto S i UM Orthotics - od elastycznych opasek podciągających przodostopie, przez pneumatyczne stabilizatory stopy z regulacją docisku i buty pozabiegowe, po szyny korekcyjne na palucha koślawego i wkładki pediatryczne. 

Orteza na stopę - kiedy jest potrzebna

Stopa to 26 kości i kilkadziesiąt stawów, które przy każdym kroku amortyzują ciężar całego ciała, a chwilę później muszą stać się sztywną dźwignią do odbicia. Gdy jeden element tego układu zawodzi - kość po złamaniu, mięsień po udarze, staw po zabiegu - zmienia się cały wzorzec chodu, a przeciążenie przenosi się na kolano i biodro.

Ortezy na stopy mają w tej sytuacji trzy zadania: przejmują funkcję, której stopa chwilowo nie pełni, odciążają miejsce wymagające gojenia i utrzymują prawidłowe ustawienie kości. W zależności od modelu jedna orteza realizuje jedno z tych zadań albo wszystkie naraz.

Typowe sytuacje, w których sięga się po ortezę stopy:

• opadająca stopa po udarze, urazie nerwu strzałkowego lub w chorobach nerwowo-mięśniowych,
• okres po złamaniu kości śródstopia lub po zdjęciu gipsu, gdy noga wraca do obciążania,
• rekonwalescencja po zabiegu w obrębie stopy, w tym po operacji haluksa,
• deformacje przodostopia - paluch koślawy, palce młotkowate, odciski i modzele od nieprawidłowego nacisku,
• przeciążenie i ból śródstopia u osób długo stojących lub chodzących w pracy,
• wady ustawienia stóp u dzieci wymagające wsparcia łuku podłużnego,
• ochrona stopy o obniżonym czuciu, wymagająca rozłożenia nacisku na większej powierzchni.

Jeśli po urazie nie możesz obciążyć nogi, stopa jest zdeformowana albo pojawiło się drętwienie i zaburzenia czucia, przed zakupem ortezy skonsultuj się z lekarzem - potrzebne może być badanie obrazowe lub diagnostyka neurologiczna.

Ortezy na stopy i stabilizatory - rodzaje i stopień usztywnienia

Wyroby w tej kategorii różnią się przede wszystkim tym, jaki fragment stopy obejmują i jak mocno ograniczają ruch. Im wyższy i sztywniejszy model, tym większa kontrola nad ustawieniem stopy, ale i mniejsza swoboda chodu - dlatego ortezę dobiera się do konkretnego problemu, a nie na zapas.

Stabilizator na stopę czy orteza stopy - czym się różnią

Nazwy „orteza" i „stabilizator" w praktyce funkcjonują zamiennie. Orteza to szersze pojęcie obejmujące każdy wyrób korygujący lub ograniczający ruch, a mianem stabilizatora zwykle określa się modele miękkie i regulowane. W rozmowach pacjentów pojawiają się też określenia „usztywniacz na stopę", „szyna na stopę" i „łuska ortopedyczna" - wszystkie odnoszą się do wyrobów sztywnych, ograniczających zginanie stopy. Decyduje konstrukcja, nie nazwa na etykiecie.

Jeśli problem dotyczy stawu skokowego - skręcenia, niestabilności czy nawracających podwinięć - właściwym miejscem będzie kategoria ortezy i stabilizatory na kostkę.

Orteza na śródstopie i stabilizator śródstopia

Śródstopie to pięć długich kości między stępem a palcami, spięte więzadłami w łuk poprzeczny. To właśnie ta okolica przyjmuje największy nacisk w fazie odbicia i najczęściej odzywa się bólem u osób pracujących na stojąco, biegaczy oraz kobiet noszących obuwie na wysokim obcasie. Charakterystyczny objaw to piekący ból pod główkami kości śródstopia, nasilający się po dniu na nogach i ustępujący po zdjęciu buta.

Orteza na śródstopie działa inaczej niż wyroby obejmujące cały staw skokowy. Nie ogranicza chodu, lecz obejmuje stopę w najszerszym miejscu i utrzymuje kości śródstopia bliżej siebie, odtwarzając łuk poprzeczny. Efektem jest rozłożenie nacisku na większą powierzchnię i odciążenie punktów, w których ból jest najsilniejszy.

W praktyce po stabilizator śródstopia sięga się w kilku sytuacjach:

• przeciążeniowy ból przodostopia i śródstopia (metatarsalgia) po długim staniu lub chodzeniu,
• poprzeczne obniżenie łuku stopy, któremu towarzyszą modzele pod główkami kości,
• okres powrotu do obciążania nogi po złamaniu kości śródstopia,
• zapalenie rozcięgna podeszwowego i towarzyszący mu ból pięty,
• profilaktyka u osób biegających i trenujących sporty z fazą wyskoku.

Wyroby na śródstopie mają najczęściej postać elastycznej opaski uciskowej zapinanej na rzep, zakładanej bezpośrednio na stopę pod skarpetę. Są na tyle cienkie, że mieszczą się w standardowym obuwiu, i można je nosić przez cały dzień. Przy zaawansowanym obniżeniu łuku poprzecznego opaskę łączy się zwykle z wkładką ortopedyczną z peloty metatarsalną.

Stabilizator śródstopia przy zapaleniu rozcięgna podeszwowego

Zapalenie rozcięgna podeszwowego daje ostry ból pięty przy pierwszych krokach po wstaniu z łóżka, który po kilku minutach chodzenia słabnie, a wraca po dłuższym odpoczynku. Rozcięgno biegnie od guza piętowego do podstawy palców, więc napięcie w obrębie śródstopia bezpośrednio przekłada się na obciążenie jego przyczepu przy pięcie.

Opaska uciskowa na śródstopie zmniejsza to napięcie w ciągu dnia i bywa łączona z wkładką odciążającą piętę oraz z ortezą nocną utrzymującą stopę w lekkim zgięciu grzbietowym. Sama opaska nie leczy stanu zapalnego - jest wsparciem obok rozciągania łydki i rozcięgna, które pozostaje podstawą terapii. Szerzej piszemy o tym w artykule o bólu pięty podlinkowanym na końcu tej strony.

Orteza na opadającą stopę - jaką wybrać

Opadająca stopa nie jest osobną chorobą, tylko objawem: mięśnie unoszące przodostopie nie otrzymują prawidłowego sygnału z nerwu strzałkowego. Efektem jest charakterystyczny chód z nadmiernym unoszeniem kolana i zaczepianie palcami o podłoże, co drastycznie zwiększa ryzyko upadku. Najczęstsze przyczyny to udar, uszkodzenie nerwu strzałkowego, stwardnienie rozsiane i przepuklina krążka w odcinku lędźwiowym.

Orteza na opadającą stopę zastępuje pracę osłabionych mięśni - utrzymuje stopę w zgięciu zbliżonym do kąta prostego, dzięki czemu palce nie opadają w fazie przenoszenia nogi. Wybór modelu zależy przede wszystkim od tego, ile ruchu stopa zachowała:

• Modele dynamiczne, elastyczne - taśma lub opaska podciąga przodostopie, ale pozwala na pracę stawu skokowego. Sprawdzają się przy niedowładzie częściowym i u osób nadal aktywnych.
• Modele sztywne stopowo-goleniowe - utrzymują ustawienie stopy niezależnie od siły mięśni. Stosuje się je przy pełnym opadaniu i wszędzie tam, gdzie liczy się bezpieczeństwo chodu.
• Modele z usztywnieniem grzbietowym i z włókna węglowego - lżejsze i cieńsze od klasycznych wersji z tworzywa, przy zachowanej sprężystości oddającej część energii przy odbiciu.

Orteza na opadającą stopę do buta

To pytanie pada w rozmowach najczęściej, zaraz po wyborze samego modelu. Wersje elastyczne mieszczą się w standardowym obuwiu sznurowanym, natomiast modele sztywne wymagają buta o rozmiar większego, z wyjmowaną wkładką i szerszą cholewką. Warto kupić obuwie już po dobraniu ortezy, a nie odwrotnie.

Sama orteza nie zastępuje rehabilitacji - jest wsparciem, które umożliwia bezpieczne chodzenie w trakcie terapii. Przyczyny, diagnostykę i ćwiczenia opisaliśmy w artykule opadająca stopa - przyczyny, objawy i metody rehabilitacji.

Orteza stopowo-goleniowa - po złamaniu stopy i zamiast gipsu

Po złamaniu w obrębie stopy - najczęściej kości śródstopia - celem jest odciążenie miejsca złamania przy jednoczesnym utrzymaniu możliwości poruszania się. W wybranych złamaniach stabilnych lekarz zamiast opatrunku gipsowego stosuje but pozabiegowy lub ortezę stopowo-goleniową. Zaletą takiego rozwiązania jest to, że wyrób można zdjąć na czas higieny i kontroli skóry, a stopa nie jest szczelnie zamknięta na kilka tygodni.

Decyzja o tym, czy w danym przypadku wystarczy orteza na stopę zamiast gipsu, należy wyłącznie do lekarza prowadzącego i zależy od typu złamania oraz jego stabilności. Samodzielna zamiana zaleconego unieruchomienia na ortezę kupioną w sklepie może zakończyć się przemieszczeniem odłamów.

Orteza na złamanie śródstopia i pięty

Złamanie kości śródstopia to najczęstszy uraz tej okolicy - dominuje V kość, a złamanie jej podstawy bywa mylone ze skręceniem. Przy złamaniach stabilnych bez przemieszczenia lekarz często wybiera but pozabiegowy ze sztywną podeszwą: przenosi on obciążenie na piętę i tylną część stopy, omijając miejsce złamania, a jednocześnie pozwala chodzić bez kul przez większą część dnia.

Po zroście, gdy but przestaje być potrzebny, przydaje się jeszcze przez kilka tygodni orteza na złamane śródstopie w postaci opaski uciskowej - stabilizuje okolicę i zmniejsza obrzęk przy powrocie do pełnego obciążania. Przy złamaniu pięty postępowanie jest inne: kluczowe jest całkowite odciążenie w pierwszym okresie, a decyzję o momencie rozpoczęcia chodzenia podejmuje wyłącznie lekarz na podstawie kontrolnego RTG.

Drugi moment, w którym orteza staje się potrzebna, to zdjęcie gipsu. Stopa jest wtedy sztywna, mięśnie osłabione, a czucie głębokie wymaga odbudowy. Sztywna podeszwa buta pozabiegowego pozwala chodzić bez zginania przodostopia, dopóki noga nie odzyska pełnej wydolności. Przebieg leczenia i powrotu do sprawności opisujemy w artykule złamanie kości śródstopia - objawy, diagnostyka i leczenie, a modele przeznaczone do chodzenia po urazie znajdziesz też w kategorii buty ortopedyczne.

Orteza na palce u stopy i na haluksy

Deformacje przodostopia to osobna grupa problemów, w której orteza nie usztywnia całej stopy, lecz działa punktowo na ustawienie palca. Najczęstszym przypadkiem jest paluch koślawy, czyli haluks - paluch odchyla się w stronę pozostałych palców, a u podstawy kości śródstopia tworzy się bolesne uwypuklenie.

Orteza na palec u stopy - szyna korekcyjna na palucha

Orteza na palec u stopy w postaci szyny korekcyjnej odciąga palucha do prawidłowego ustawienia i zmniejsza nacisk na wystający guzek. Stosuje się ją głównie na noc, ponieważ w pełnej korekcji nie da się normalnie chodzić. W ciągu dnia sprawdzają się cieńsze separatory i osłony żelowe, które nie korygują ustawienia, ale zapobiegają otarciom i redukują ból przy chodzeniu w obuwiu.

Warto mieć realne oczekiwania: u dorosłych szyna nie cofnie już powstałej deformacji kostnej. Spowalnia jej postęp, wycisza dolegliwości i bywa zalecana po zabiegu, gdy trzeba utrzymać uzyskane ustawienie palucha - i w tej roli sprawdza się dobrze. Przyczyny powstawania haluksów oraz dostępne metody leczenia zebraliśmy w artykule haluksy (paluch koślawy) - przyczyny, objawy i leczenie. Wyroby na pozostałe palce znajdziesz w kategorii ortezy na palec.

Orteza na stopę dla dziecka

U dzieci stopa jest w trakcie kształtowania - łuk podłużny formuje się do mniej więcej szóstego roku życia, a kości mają większą podatność na ustawienie, w jakim pracują na co dzień. To argument zarówno za wczesną reakcją na wyraźne wady, jak i przeciwko wyposażaniu każdego przedszkolaka w ortezę „profilaktycznie".

Ortezy na stopę dla dzieci to najczęściej wkładki wspierające łuk podłużny przy płaskostopiu oraz lekkie wyroby korygujące ustawienie pięty. Kluczowa jest regularna wymiana wraz z rosnącą stopą - wkładka dobrana rok wcześniej przestaje pełnić swoją funkcję i zaczyna uciskać w niewłaściwym miejscu.

W przypadku dzieci rodzaj wyrobu i czas jego stosowania powinien wskazać ortopeda lub fizjoterapeuta po ocenie chodu, a nie sam pomiar stopy w sklepie.

Jak dobrać rozmiar ortezy na stopę i jak ją założyć

Źle dobrany rozmiar to najczęstsza przyczyna, dla której orteza ląduje w szafie. Zbyt luźna nie utrzymuje ustawienia stopy, zbyt ciasna powoduje otarcia i utrudnia krążenie, zwłaszcza przy skłonności do obrzęków.

W zależności od modelu potrzebne będą inne wymiary: przy butach pozabiegowych i ortezach stopowo-goleniowych rozmiar buta, przy stabilizatorach śródstopia obwód stopy w najszerszym miejscu, a przy wyrobach sięgających łydki dodatkowo obwód podudia. Pomiar wykonaj rano, przed dłuższym chodzeniem, i porównaj z tabelą rozmiarów przy konkretnym produkcie. Sprawdź też, czy dany model występuje w wersji na stopę lewą i prawą - to częste źródło pomyłek przy zamówieniach.

Samo zakładanie ortezy na stopę warto opanować od pierwszego dnia: wyrób nakłada się na cienką, bezszwową skarpetę, siedząc, z piętą dosuniętą do tylnej części ortezy. Paski mocuje się kolejno od pięty w stronę palców, kontrolując, czy docisk jest stabilny, ale nie powoduje mrowienia ani zblednięcia palców. Pierwsze dni zacznij od kilku godzin dziennie i za każdym razem sprawdzaj skórę pod ortezą - zaczerwienienie, które nie znika po kilkunastu minutach, oznacza konieczność korekty dopasowania.

Nie masz pewności, który model będzie właściwy? Zadzwoń pod numer +48 698 998 444 - pomożemy dobrać wyrób i rozmiar do Twojej sytuacji.

Orteza na stopę - cena i refundacja NFZ

Cena zależy od konstrukcji i stopnia zaawansowania wyrobu. Szyny korekcyjne na palucha i wkładki ortopedyczne to wydatek rzędu kilkudziesięciu złotych, buty pozabiegowe i elastyczne ortezy na opadającą stopę plasują się w przedziale kilkudziesięciu do stu złotych, a rozbudowane stabilizatory pneumatyczne z regulacją docisku kosztują powyżej stu złotych. Aktualne ceny wszystkich modeli znajdziesz na liście produktów powyżej.

W porównaniu z zakupem w aptece stacjonarnej sklep internetowy zwykle daje szerszy wybór konstrukcji i rozmiarów, co przy ortezach stopy ma realne znaczenie - dobrze dopasowany model średniej klasy zadziała lepiej niż najdroższy w złym rozmiarze albo na niewłaściwą stronę.

Część wyrobów ortopedycznych, w tym ortezy stopowo-goleniowe, podlega refundacji na podstawie zlecenia wystawionego przez uprawnionego lekarza. Zakres refundacji, kod wyrobu i wysokość dopłaty zależą od rodzaju ortezy oraz obowiązujących przepisów.

Najczęstsze pytania o ortezy na stopę

Jaka orteza na opadającą stopę jest najlepsza?

Nie ma jednego modelu najlepszego dla wszystkich - wybór zależy od tego, czy stopa zachowała częściową ruchomość, czy jest całkowicie bezwładna. Przy niedowładzie częściowym często wystarcza orteza dynamiczna z taśmą elastyczną, która podciąga przodostopie. Przy pełnym opadaniu potrzebna jest sztywna orteza stopowo-goleniowa. Decyzję najlepiej podjąć razem z fizjoterapeutą lub neurologiem prowadzącym.

Czy orteza na stopę zmieści się w bucie?

Elastyczne ortezy na opadającą stopę i miękkie stabilizatory zakłada się bezpośrednio na skarpetę i mieszczą się w większości obuwia sznurowanego. Sztywne ortezy stopowo-goleniowe wsuwa się do buta razem ze stopą, dlatego wymagają obuwia o rozmiar większego, z wyjmowaną wkładką i szerszą cholewką. Modele w typie buta pozabiegowego nosi się zamiast własnego obuwia.

Czym różni się orteza na stopę od ortezy na kostkę?

Orteza na stopę obejmuje śródstopie, przodostopie lub całą stopę wraz z podudziem i najczęściej koryguje jej ustawienie albo odciąża konkretny fragment. Orteza na kostkę działa punktowo na staw skokowy i ogranicza jego ruch boczny. Jeśli problemem jest skręcenie lub niestabilność stawu skokowego, właściwa będzie kategoria ortez na kostkę.

Kiedy stosuje się ortezę na śródstopie?

Ortezę na śródstopie stosuje się przy przeciążeniach i bólu tej okolicy, po złamaniu kości śródstopia w okresie powrotu do obciążania nogi, przy zapaleniu rozcięgna podeszwowego oraz przy poprzecznym obniżeniu łuku stopy. Wyroby na śródstopie mają postać opasek uciskowych i stabilizatorów obejmujących stopę w najszerszym miejscu, bez ograniczania ruchu stawu skokowego.

Czy ortezę na stopę można kupić w aptece?

Ortezy i stabilizatory są wyrobami medycznymi dostępnymi bez recepty, więc można je kupić zarówno w aptece, jak i w sklepie ortopedycznym. Apteka stacjonarna zwykle ma jednak wąski wybór rozmiarów i modeli, a przy ortezach stopy dopasowanie decyduje o skuteczności. Jeśli lekarz wystawił zlecenie na wyrób refundowany, realizuje się je w placówce mającej umowę z NFZ.

Jak dobrać rozmiar ortezy na stopę?

W zależności od modelu potrzebny jest rozmiar buta, obwód śródstopia lub obwód podudia. Pomiar warto wykonać rano, zanim stopa spuchnie w ciągu dnia, i porównać wynik z tabelą rozmiarów podaną przy konkretnym produkcie, bo rozmiarówki różnych producentów nie są identyczne. Ważna jest też strona - część ortez występuje w wersji na stopę lewą i prawą.

Czy ortezę na stopę można otrzymać na NFZ?

Część wyrobów ortopedycznych, w tym ortezy stopowo-goleniowe, objęta jest refundacją na podstawie zlecenia wystawionego przez uprawnionego lekarza. Zakres refundacji, kod wyrobu i wysokość dopłaty zależą od rodzaju ortezy oraz aktualnych przepisów, dlatego warto zapytać o to lekarza prowadzącego.

Jak założyć ortezę na stopę?

Ortezę zakłada się na cienką, bezszwową skarpetę, siedząc, z piętą dosuniętą do tylnej części wyrobu. Paski mocuje się od pięty w kierunku palców, a docisk powinien być stabilny, ale nie powodujący mrowienia ani zblednięcia palców. Pierwsze dni warto zacząć od kilku godzin dziennie i codziennie sprawdzać skórę pod ortezą.

Przeczytaj również

• Ostroga piętowa - objawy, przyczyny i leczenie
• Uszkodzenie ścięgna Achillesa - przyczyny, objawy i leczenie
• Wszystkie ortezy kończyny dolnej