Orteza na złamany obojczyk – jak wybrać?
Większość złamań obojczyka leczy się bez operacji, a podstawą leczenia jest unieruchomienie. Dobrze dobrana orteza zmniejsza ból i utrzymuje kość w prawidłowej pozycji do czasu zrostu. Poniżej znajdziesz porównanie dostępnych rozwiązań, tabelę rozmiarów i najważniejsze zasady noszenia ortezy podczas wsparcia przy złamaniu obojczyka.
Rodzaj unieruchomienia i czas jego noszenia ustala lekarz na podstawie RTG. Ten poradnik pomoże dobrać i prawidłowo stosować sprzęt zgodny z jego zaleceniem.
Złamanie obojczyka w skrócie
Do złamania dochodzi najczęściej przy upadku na bark lub wyprostowaną rękę. Objawy to silny ból barku nasilający się przy ruchu, obrzęk, zasinienie i uwypuklenie pod skórą. Po takim urazie trzeba zgłosić się do lekarza lub na SOR. Operację rozważa się głównie przy dużym przemieszczeniu odłamów lub złamaniu otwartym, a pozostałe przypadki leczy się ortezami.
Ósemka, temblak czy stabilizator barku?
| Rodzaj | Jak działa | Kiedy się sprawdza |
|---|---|---|
| Orteza ósemkowa | Ściąga barki do tyłu i utrzymuje odłamy kości w osi | Leczenie zachowawcze złamań środkowej części obojczyka; obie ręce pozostają wolne |
| Temblak | Podtrzymuje ciężar ręki i odciąża bark | Złamania bez przemieszczenia, dzieci, okres po operacji, osoby źle tolerujące ósemkę |
| Stabilizator barku z pasem | Mocuje ramię do tułowia i ogranicza także rotację | Gdy lekarz zaleci pełniejsze unieruchomienie obręczy barkowej |
Przy typowych złamaniach ósemka i temblak dają podobny zrost, więc różnią się głównie wygodą. Najczęściej wybieranym rozwiązaniem jest orteza obojczyka Pajączek marki Tynor, zapinana na rzepy. Jeśli lekarz zaleci podtrzymanie ręki, sprawdź temblaki na rękę, a przy pełniejszym unieruchomieniu ortezy na bark.
Jak dobrać rozmiar ortezy obojczyka?
Zmierz obwód klatki piersiowej pod pachami miękką taśmą, najlepiej z pomocą drugiej osoby.
| Rozmiar | Obwód pod pachami |
|---|---|
| Pediatryczny | poniżej 71 cm |
| S | 71–86 cm |
| M | 86–101 cm |
| L | 101–116 cm |
| XL | 116–132 cm |
| XXL | 132–147 cm |
Tabela dotyczy ortezy obojczyka pajączek. Przy wyniku na granicy dwóch rozmiarów zwykle lepiej wybrać mniejszy, bo rzepy łatwiej poluzować niż dociągnąć. Dla dzieci mamy pediatryczną ortezę obojczyka, bo dorosły model nie utrzyma barków dziecka w prawidłowej pozycji.
Jak nosić ortezę ósemkową?
- Załóż pętle na barki jak plecak, delikatnie ściągnij barki do tyłu i w tej pozycji zapnij rzepy.
- Pod pasem przy pasze powinny zmieścić się dwa palce. Ósemka luzuje się w ciągu dnia, więc sprawdzaj ją rano i wieczorem.
- U dorosłych zwykle 3–6 tygodni przez całą dobę, u dzieci krócej. Ortezę zdejmuje się dopiero po decyzji lekarza, nawet jeśli ból ustąpił.
- Niepożądane efekty takie jak drętwienie, mrowienie lub sinienie dłoni oznaczają, że orteza jest za ciasna. Jeśli po poluzowaniu objawy nie mijają, skontaktuj się z lekarzem.
- Zakładaj ortezę na cienką bawełnianą koszulkę, żeby uniknąć otarć pod pachami.
Po zdjęciu ortezy potrzebna jest rehabilitacja, bo bark bywa sztywny. Pełna sprawność wraca zwykle po 3–6 miesiącach.
Najczęstsze pytania o dobór ortezy
Czy na złamany obojczyk zakłada się gips?
Nie. Przy złamaniu obojczyka stosuje się ortezę ósemkową, temblak lub stabilizator barku, a nie gips.
Czy w ósemce trzeba spać?
Zazwyczaj tak, w okresie unieruchomienia ortezę nosi się całą dobę. Najwygodniej śpi się na plecach lub w pozycji półsiedzącej.
Ile trwa zrośnięcie się obojczyka?
U dorosłych zwykle 4–6 tygodni, u dzieci często 2–4 tygodnie. Zrost potwierdza kontrolne RTG.
Czy korektor postawy zastąpi ortezę obojczyka?
Nie przy świeżym złamaniu. Korektor służy do korekcji garbienia się i nie zapewnia stabilizacji potrzebnej do zrostu kości.
Artykuł ma charakter informacyjny i nie zastępuje porady lekarskiej.